CYBERJAYA – Pengesanan individu yang menyamar sebagai pakar patologi dalam siaran langsung TikTok berkaitan kes Zara Qairina membuka semula perbincangan tentang bagaimana undang‑undang harus menempah garis jelas antara kebebasan bersuara dan penyebaran maklumat palsu.
MCMC memaklumkan KKM telah mengesahkan individu itu bukan pakar patologi sekali gus menolak dakwaan keterlibatannya dalam proses bedah siasat yang sedang berjalan mengikut tatacara forensik.
Pihak berkuasa menyita peranti komunikasi suspek untuk dianalisis dengan siasatan dijalankan mengikut Seksyen 233 Akta 588 sementara PDRM menyiasat di bawah Seksyen 505(b) Kanun Keseksaan dan Seksyen 4(1) Akta Hasutan.
Sejak pindaan Disember 2024 yang berkuat kuasa pada 11 Februari 2025 penalti Seksyen 233 meningkat ketara kepada denda sehingga RM500,000 atau penjara dua tahun dengan denda lanjutan RM5,000 sehari jika kesalahan berterusan selepas sabitan.
Bagi kesalahan terhadap kanak‑kanak undang‑undang memperuntukkan hukuman lebih berat hingga lima tahun penjara melambangkan keutamaan perlindungan kelompok rentan dalam ruang siber.
Pada masa yang sama keputusan Mahkamah Rayuan terbaharu menolak frasa “offensive to annoy” dalam versi lama Seksyen 233 sebagai tidak selaras Perkara 10 namun ia tidak menjejaskan versi baharu yang menggunakan istilah “grossly offensive”.
Peguam hak asasi New Sin Yew menyifatkan keputusan itu progresif kerana mengiktiraf masalah pada istilah “offensive” namun tetap mengingatkan bahawa “grossly offensive” masih menuntut pemakaian berhati‑hati agar tidak menyekat ruang wacana yang sah.
Dalam konteks ini Edmund Bon, peguam hak asasi dan wakil Malaysia di AICHR menegaskan sekatan terhadap ucapan mesti perlu dan seimbang serta dibenarkan hanya apabila ia menghasut kebencian atau menggalakkan keganasan.
Beliau berkata kebebasan bersuara boleh dihadkan jika perlu dan seimbang namun larangan menyeluruh terhadap perbincangan sensitif cenderung menimbulkan kesan balas dalam demokrasi digital yang memerlukan literasi media bukannya pembisuan.
Edmund menambah pendekatan yang membezakan antara ucapan yang harus digalakkan dihalang atau dihukum akan lebih berkesan membina budaya wacana yang bertanggungjawab.
Dalam kes ‘pakar patologi’ palsu beliau menekankan tindakan penguatkuasaan harus memfokuskan perbuatan impersonasi penyebaran maklumat palsu dan niat memperdaya sementara ruang kritikan terhadap institusi kekal terbuka dengan syarat bersandar fakta.
Beliau juga berpandangan ketelusan siasatan forensik perlu diutamakan agar masyarakat menilai maklumat berdasarkan laporan rasmi bukan retorik sensasi.
Azrul, 37, menyifatkan episod itu mengajar masyarakat membezakan antara “suara lantang” dengan “fakta berautoriti” terutamanya apabila melibatkan dapatan bedah siasat.
“Apabila mahkamah dan pakar undang‑undang bercakap tentang ambang ‘grossly offensive’, saya nampak mesejnya jelas iaitu kita masih boleh bersuara tetapi tidak boleh menipu atau menyamar,” katanya.
Guru sekolah, Mages, 31, berkata generasi muda perlu dididik membaca keputusan mahkamah dan laporan media secara serentak demi memahami konteks undang‑undang.
“Kalau kita faham kenapa istilah lama dibatalkan dan apa maksud istilah baharu, kita tidak akan mudah terjebak dalam live yang menjaja gelaran palsu,” ujarnya.
Usahawan kecil, Hanani, 34, menambah bahawa kejelasan hukuman baharu memberi isyarat bahawa penipuan identiti profesional bukan gurauan kandungan.
“Sebagai ibu saya mahu garis undang‑undang tegas supaya anak‑anak tidak menganggap kandungan sebegitu sekadar hiburan,” katanya.
Pekerja logistik, Rizqin, 29, menilai keupayaan MCMC mengesan suspek membuktikan jejak digital boleh diimbas dengan cepat apabila wujud koordinasi antara agensi.
“Yang penting maklumat palsu dihentikan sebelum ia merosakkan siasatan dan menjadikan orang ramai bercakaran sesama sendiri,” tuturnya.
Mahasiswi komunikasi, Syafiqah, 22, mengingatkan bahawa literasi maklumat perlu berjalan seiring penguatkuasaan kerana tanpa kemahiran menilai sumber undang‑undang sahaja tidak cukup.
“Di universiti kami diajar rujuk dokumen asal dan semak silang dengan portal berita yang berwibawa dan saya rasa amalan itu patut menjadi norma,” katanya.
Kes ini menggariskan dua prinsip yang perlu bergerak serentak iaitu hak bersuara yang matang dan keadilan bagi keluarga mangsa dengan garis undang‑undang yang jelas terhadap impersonasi serta penyebaran maklumat palsu.
